WCAG-richtlijnen: zo maak je je webteksten toegankelijk voor iedereen
Een mooie website is één. Maar is jouw website ook toegankelijk voor iedereen? Kan iemand die slecht ziet een aanvraag doen? Iemand met een lichamelijke beperking je knoppen gebruiken? Iemand met een neurologische aandoening zich focussen op de kern van je boodschap?
Voor heel veel websites is het antwoord ‘nee’. Daarom is in 2019 de European Accessibility Act (EAA) in het leven geroepen. Deze stelt dat iedereen gelijke toegang moet hebben tot digitale producten. Om dat te garanderen, moeten websites en apps voldoen aan de Web Content Accessibility Guidelines (WCAG). In dit blog lees je wat deze betekenen voor je teksten.
WCAG 2.1
Allereerst: wat zijn deze WCAG-richtlijnen? Kort gezegd zijn dit 13 richtlijnen, die zijn gebaseerd op 4 principes. Deze principes zijn:
- Waarneembaar: iedereen moet de inhoud van je website kunnen waarnemen, ook als ze niet kunnen zien of horen
- Bedienbaar: iedereen moet je website kunnen bedienen, ook als ze geen muis of toetsenbord gebruiken
- Begrijpelijk: iedereen moet de inhoud van je website kunnen begrijpen, ongeacht neurologische beperkingen
- Robuust: je website moet goed werken op verschillende apparaten en met verschillende hulptechnologieën
Een groot deel van deze richtlijnen zit in techniek. Denk aan het beschikbaar maken van verschillende lettergroottes. Of aan een ‘lees voor’-functie. Ook de mogelijkheid om de website in groot contrast te bekijken, is een technische.
Maar: ook voor tekst is een belangrijke rol weggelegd in de WCAG-richtlijnen. En dat is makkelijker gezegd (en geschreven) dan gedaan. Hoe zorg je ervoor dat jouw webteksten voldoen aan de WCAG-richtlijnen?
#1 Schrijf begrijpelijk
Een inkopper, maar toch nog één die heel vaak fout gaat: schrijf begrijpelijk. In het geval van tekst betekent dit op B1-niveau. Dit is het taalniveau dat 80% van de Nederlanders begrijpt. Hier lees je er meer over.
Veel mensen denken dat B1 vooral gaat over het vermijden van moeilijke woorden, lange zinnen of jargon. Maar dat is slechts een klein deel van het verhaal. Echt begrijpelijk schrijven vraagt om een compleet andere kijk op teksten.
Zo is het nog belangrijker om je lezer voorop te stellen. Waarom bezoekt iemand je website? Welke vragen heeft diegene? Hoe geef je daar zo snel en beknopt mogelijk antwoord op? Dat is het uitgangspunt van elke tekst.
Dat vraagt om een andere manier van denken. Je zendt immers niet alleen een boodschap, maar kijkt vooral naar hoe een ander die ontvangt. Of die ander nu haast heeft, dyslexie of een andere moedertaal dan Nederlands, het antwoord moet alsnog duidelijk en begrijpelijk zijn.
Pas als dat lukt, voldoet de tekst echt aan de WCAG-richtlijnen.
#2 Kies een duidelijke structuur
Je staat er misschien niet bij stil, maar de manier waarop je een tekst indeelt heeft enorm veel invloed op de begrijpelijkheid voor mensen met een beperking. Zo maakt voorleessoftware voor slechtzienden onderscheidt tussen kopjes in H1, H2 of H3-niveau.
Voor een designer is het misschien een keuze tussen wat er het mooist uitziet, maar voor iemand die afhankelijk is van dit soort software kan het het verschil betekenen tussen een website die wel of niet toegankelijk is.
Overigens is het hebben van een duidelijke structuur handig voor meer doelgroepen dan alleen slechtzienden. Goede tussenkopjes dragen namelijk ook bij aan de leesbaarheid van de tekst. Voor mensen met dyslexie bieden ze houvast in een tekst die anders alleen chaos veroorzaakt.
Kies dus bij het maken van je tekst zorgvuldig voor de juiste koppen. Ofwel: titels in H1, hoofdtussenkoppen in H2, en tussenkopjes daaronder in H3. Er bestaan natuurlijk nog meer tussenkopniveaus, maar als je die nodig hebt, is het misschien beter om nog eens naar je tekst zelf te kijken.
Als je werkt met een tekstschrijver kun je deze trouwens al vragen om hier rekening mee te houden. In Word (en ook in andere tekstverwerkers) kun je al vooraf kiezen voor Koptekst 1, Koptekst 2 en Koptekst 3 als opmaak. Kopieer je de tekst vervolgens naar WordPress, dan neemt deze de opmaak automatisch over.
#3 Duidelijke links
Wil je X weten? Klik hier. Wil je Y lezen? Klik hier. Wil je je aanmelden voor Z? Klik hier.
Een slechtziende die alleen de links laat voorlezen, hoort op deze pagina slechts ‘klik hier, klik hier, klik hier’. Dat kan duidelijker, toch?
Bovendien is de oplossing simpel, want het enige wat je moet doen is de inhoud in de linktekst (anchor text) plaatsen. Ofwel: ‘klik hier om X te weten’. Kleine moeite, groot verschil.
Extra voordeel is dat hierdoor de links een groter oppervlak beslaan om op te klikken. En dat is dan weer handig als je werkt op een klein scherm of niet (meer) de coördinatie hebt om met je muis op een hele kleine link te klikken.
#4 Alt-teksten
Lang werden ze gebruikt om de vindbaarheid van een website te verbeteren, maar (gelukkig!) doen ze tegenwoordig steeds vaker waar ze oorspronkelijk voor bedoeld waren: alt-teksten.
Alt-teksten zijn alternatieve teksten die horen bij een foto. Als je met de muis over een foto gaat, krijg je deze korte beschrijving te zien. Ook kan voorleessoftware de alt-teksten oplezen bij het voorlezen van een pagina. In het ideale geval is dit dus daadwerkelijk een beschrijving van wat er op de foto te zien is.
Het toevoegen van goede alt-teksten is belangrijk voor elk beeld op je website, maar al helemaal voor de beelden die nodig zijn om de rest van de tekst te begrijpen. Houd je hier geen rekening mee, dan gaat de betekenis (wederom) verloren voor mensen met een visuele beperking.
#5 Wees consistent
‘Meld je aan, schrijf je in, geef je op’. Zomaar drie manieren om te omschrijven wat je moet doen om deel te nemen aan een event. En waarschijnlijk zijn ze alle drie duidelijk als je de website in de hele context kunt zien en lezen.
Maar als je dat niet kunt, zorgen deze verschillende omschrijvingen alleen maar voor verwarring. Want misschien gaat de ene wel over de nieuwsbrief, de volgende over het aanmaken van een account en de laatste pas over het event.
Consistentie in de manier waarop je dezelfde dingen verwoordt is daarom onmisbaar als het gaat om het schrijven volgens de WCAG-richtlijnen.
Probeer daarnaast om duidelijk te zijn. Meld je aan is op zich duidelijk, als je weet dat het onder het kopje van je nieuwsbrief staat. Meld je aan voor de nieuwsbrief is nog duidelijker. Er kan dan immers geen twijfel meer bestaan over waar je je voor aanmeldt.
#6 Vermijd visuele aanwijzingen
Nog zoiets wat vanzelfsprekend is als je zonder beperkingen door het leven gaat: verwijzingen naar visuele elementen op de website. Bijvoorbeeld: ‘klik op de oranje knop’.
Niet handig voor mensen die weinig of niets zien, maar ook voor mensen die kleurenblind zijn is zo’n aanwijzing nutteloos. Vooral als er andere knoppen zijn in een kleur die ze niet kunnen onderscheiden.
Beter is om de knop te begeleiden met een tekst die zegt wat er gebeurt als je erop klikt. Bijvoorbeeld: ‘klik op aanmelden in onderstaande knop’.
Wie moeten er voldoen aan de WCAG-richtlijnen?
Overheidswebsites en -apps zijn wettelijk verplicht om te voldoen aan de WCAG 2.1 AA-richtlijnen. Op de website digitoegankelijk.nl vind je meer informatie over deze richtlijnen. Ook staat hier een dashboard met overheidswebsites die al volledig, deels of niet voldoen aan de digitale toegankelijkheidseisen.
Voor overheden is dit al verplicht vanaf 2019 voor nieuwe websites, en vanaf 2020 voor oude websites. Sinds 28 juni 2025 is ook de EEA officieel in werking getreden. Dit betekent dat ook bedrijven zich moeten houden aan de toegankelijkheidsprincipes.
In eerste instantie ligt de focus hiervoor op belangrijke diensten, zoals banken, OV-bedrijven en telecomproviders. Dat betekent dus dat ook commerciële bedrijven zich bezig moeten gaan houden met het toegankelijk maken van hun online diensten. En een klein rondje langs een paar van die websites, laat zien dat er nog genoeg werk aan de winkel is.
Waarom is digitale toegankelijkheid zo belangrijk?
Toegegeven: voorheen was toegankelijkheid niet een onderwerp waar ik dagelijks mee bezig was. Ook al schrijf ik al lang B1-teksten, ik deed dit vooral omdat ik vind dat dit taalniveau voor iedereen prettiger leest.
Maar sinds ik regelmatig schrijf voor de Alliantie Digitaal Samenleven, heb ik met eigen ogen gezien wat het met mensen doet als ze niet digitaal mee kunnen doen. Omdat ik sprak met mensen die slechtziend en blind zijn, die moeite hebben met taal of die door omstandigheden buiten hun eigen schuld volledig verloren zijn geraakt in het digitale doolhof, zag ik met eigen ogen wat het doet als je niét digitaal mee kunt doen.
Daarom wil ik als tekstschrijver waar het kan bijdragen aan toegankelijkheid. Voor iedereen.
Tekstschrijver WCAG-richtlijnen
Je kunt natuurlijk zelf je teksten onder handen nemen om ze digitaal toegankelijk te maken. Maar vaak is het beter om hier iemand voor in te schakelen die buiten je eigen organisatie staat. Zo iemand durft namelijk ook de moeilijke vragen te stellen, zodat de antwoorden daarna makkelijk op papier (of: op het scherm) komen.
Ook heeft een tekstschrijver een frisse blik op de onderwerpen waar je als medewerker al jaren mee bezig bent. Ook dat helpt enorm om een tekst te schrijven die inspeelt op de vragen van de lezer.
Wil je hier hulp bij? Neem contact met me op. Met ruim 11 jaar ervaring als tekstschrijver, onder andere voor verschillende overheden, help ik je graag om de juiste woorden eenvoudig op te schrijven.
