Hoe herken je een tekst die geschreven is door ChatGPT?
‘Hé, een gedachtestreepje! Betrapt!’ Het gedachtestreepje is voor veel mensen hét herkenningsteken van een tekst die is gegenereerd door ChatGPT. En het klopt dat de bot gek is op dit leesteken. Maar dat is niet de enige manier om een teksten die gemaakt is door AI te herkennen. Er zijn namelijk veel meer aanwijzingen.
#1 Het gedachtestreepje
Zoals net genoemd is dit één van de punten waarmee je een ChatGPT-tekst identificeert. Maar dat je zo’n streepje ziet, betekent niet per definitie dat er AI aan te pas gekomen is. Het gaat hier namelijk ook over de context.
De manier waarop ChatGPT het gedachtestreepje – deze – gebruikt, komt namelijk uit het Engels. Daar is het een stijlfiguur die schrijvers regelmatig gebruiken om extra nadruk te leggen – zo dus.
In het Nederlands gebruiken we dit streepje echter vooral bij een tussenzin. Je ziet daarom de streepjes meestal met z’n tweeën, zoals in de eerste zin van de alinea hierboven. De eerste om het begin van de tussenzin aan te duiden, de tweede om het einde te markeren.
ChatGPT gebruikt het gedachtestreepje echter vooral op de Engelse manier. In z’n eentje dus, vaak aan het einde van een zin. In het Nederlands leest dit niet helemaal natuurlijk. Maar ja, de intuïtie die wij daarvoor hebben, kent ChatGPT niet.
#2 De drieslag
Zon, zee, strand. Heerlijk, helder, Heineken. Zomaar wat bekende drieslagen. De drieslag is een sterk stijlfiguur. Het doet namelijk iets waar ons brein blij van wordt. Geen wonder dat tekstschrijvers ervan houden.
ChatGPT houdt er ook van. Alleen dan iets te veel. Waar de gemiddelde tekstschrijver zich beperkt tot één drieslag per tekst, gaat ChatGPT zonder schaamte helemaal los. Ook op plekken waar het eigenlijk niet zo toepasselijk is.
Zie je veel X, Y én Z in een tekst staan (of komt de manier waarop deze opsomming gebruikt wordt onnatuurlijk over)? Dan is de kans reëel aanwezig dat de schrijver hulp heeft gehad van z’n robotvriend.
De drieslag komt overigens ook vaak op nog een andere manier voor. Namelijk als volgt: Niet X. Niet Y. Maar Z. Ook dit is een sterke stijlfiguur. Na de eerste twee merk je als lezer dat je iets te wachten staat. Een tegenstelling. Houden we van.
Maar: dan moet het wel een echte tegenstelling zijn. Vaak ontbreekt dat sterke contrast als ChatGPT de tekst geschreven heeft. Die heeft namelijk vooral geleerd dat dit een overtuigende manier van schrijven is. Niet dat je dit wel geloofwaardig moet toepassen.
En dus leest het ‘gemaakt’.
#3 Oxford comma
Nog zo’n grammaticaal kenmerk dat uit het Engels afkomstig is: de Oxford comma. Ook wel de serial comma genoemd. Dit is een komma die je schrijft voor ‘en’ of ‘of’. In het Nederlands is dit niet gebruikelijk. In het Engels – en dan met name het Britse Engels – wel.
Daarom gebruikt ChatGPT ‘m ook regelmatig. Hoewel het in het Nederlands niet fout is, en het zelfs regelmatig voorkomt, is het vele gebruik ervan wel een herkenningspunt van een door AI gegenereerde tekst.
Hoe ziet het eruit? Als volgt:
- Nederlands: Ik kocht appels, peren en bananen
- ChatGPT: Ik kocht appels, peren, en bananen
De laatste komma is in het Nederlands niet gangbaar. Haal ‘m dus vooral weg in je teksten als je niet wil dat iedereen je meteen doorheeft 😉
#4 Accentgebruik
Dan nu iets wat we wél regelmatig doen in het Nederlands: het gebruik van accenten. Dit is een manier om extra nadruk te leggen op een bepaald woord in de zin. Zoals je hiervoor zag: door het streepje te gebruiken op ‘wel’, duid ik een contrast aan tussen wat er in de alinea’s hiervoor staat.
ChatGPT weet dit ook, en gebruikt het accent dan ook te pas en te onpas. Of moet ik zeggen: te pas én te onpas.
Je voelt het waarschijnlijk al aan, maar in deze zin is zo’n accent helemaal niet nodig. De nadruk ligt namelijk op de tegenstelling, niet op het woordje ‘en’. Die subtiliteit kent AI echter niet. En dus zie je het accent veel vaker dan je lief is.
#5 Opsommingen
Wie houdt er niet van een goede opsomming? Sinds we meer van een scherm lezen dan van papier, is de opsomming niet meer uit teksten weg te denken.
Het is namelijk een uitgelezen mogelijkheid om de aandacht van de lezer te trekken. Met name van de lezer die de tekst vooral scant. Bij een opsomming stoppen we vaak even met scannen om te lezen wat er staat. Dat maakt het een krachtige manier om je boodschap over te brengen.
Dat wil zeggen: als je ze met mate gebruikt. En laat dat nou net zijn wat ChatGPT heel lastig vindt. Zeker als je een wat langere tekst laat genereren, wil AI er nog weleens voor kiezen om in elke alinea een opsomming te plaatsen.
Daarmee gaat elk voordeel ervan verloren. Want bij de tweede opsomming denk je waarschijnlijk: blijkbaar is het toch niet zo belangrijk. Doorscrollen!
#6 Emojigebruik
Wat je daarnaast vaak ziet, is dat deze opsommingen gepaard gaan met emoticons. Vooral op social media. Laat je een post schrijven voor LinkedIn, Instagram of een ander platform, dan neemt ChatGPT automatisch aan dat je er graag emoticons in terugziet.
En dus krijg je teksten terug waar na elk deel van een zin een ’toepasselijke’ emoji staat. Emoji’s die normaal zo ver in de krochten van je toetsenbord verborgen zijn dat je er zelf nog niet op zou komen om ze te gebruiken. De kans is zelfs groot dat je ze nog nooit hebt gezien.
Maar het voordeel van AI is dat ze alle mogelijke opties kennen. En daar maken ze dan ook graag gebruik van. Iets té graag, als je het mij vraagt.
Ook dit gebruik van emoji’s is natuurlijk afkomstig van het feit dat we ze zelf gebruiken in onze posts. AI leert immers van wat eerst door mensen is geschreven.
Een emoji kan ook nuttig zijn om de aandacht te trekken. Maar net zoals met de opsommingen, geldt ook hier dat 🚀 overdaad 🚀 schaadt 🚀. Staan er in één post 10 emoji’s, dan is dat het enige wat je ziet. De tekst en de boodschap die je wilt overbrengen gaan verloren.
#7 Tegenstellingen
Niet dit, maar dat. We noemden de tegenstelling al eerder bij de drieslag, maar ook zonder zo’n drieslag is ChatGPT dol op het gebruik van contrast. ‘Het was niet groot. Het was enorm.’ We waren niet blij. We waren dolgelukkig.’
Hoewel ook deze constructie echt wel werkt op z’n tijd, moet het wel gepast zijn om ‘m te gebruiken. Zo is het tweede voorbeeld prima te verantwoorden als je praat over hoe je de vakanties vroeger als kind ervaarde. Als het gaat om het vinden van een oplossing voor een bedrijfsprobleem, hebben mensen iets meer moeite om je woorden te geloven.
Ook hier geldt dus dat het gebruik van een tegenstelling vooral gepast moet zijn. Iets wat we als mensen feilloos aanvoelen, maar waar een bot zonder gevoel weinig mee kan.
#8 Overdramatisering
‘Wat. Een. DRAMA. Zoiets had ik nog nooit meegemaakt – in mijn hele leven niet.’ Om vervolgens te ontdekken dat het gaat om het zeggen van ‘jij ook’ tegen de ober die je net smakelijk eten heeft gewenst.
Een blunder die we allemaal weleens hebben begaan.
Maar: als je ChatGPT moet geloven, was dit het moment waarop je wel door de grond kon zakken van schaamte. Dramatisch.
Deze dramatisering vindt op allerlei manieren plaatsen in teksten die zijn gegenereerd door AI. ‘Twintig jaar lang deden we het zo. Nu, door één kleine verandering, doen we het zus. De winst die we hiermee behalen is ongekend.’
Als je merkt dat dingen iets dramatischer zijn voorgespiegeld dan ze werkelijk zijn, heeft ChatGPT waarschijnlijk een flinke vinger in de pap gehad. Al helemaal als de persoon die deze tekst plaatst normaal gesproken vrij nuchter is.
#9 Holle frasen
ChatGPT is een kei in het gebruiken van opvulzinnen. Zinnen die eigenlijk niets zeggen. Denk aan ‘in de snel veranderende wereld van vandaag’ of ‘het is belangrijker dan ooit om’.
Natuurlijk is het niet verboden om deze zinnen te gebruiken. Ze voegen alleen weinig toe. Daardoor maken ze de tekst vooral langer dan nodig.
Iets wat je als tekstschrijver liever niet doet. De toch al beperkte aandacht van de lezer wil je immers niet kwijtraken met nietszeggende woorden. Wie dan na twee zinnen afhaakt, heeft waarschijnlijk helemaal niets meegekregen van je boodschap.
Vermijd dus deze holle frasen. Vind je het daardoor lastig om je tekst te ‘openen’. Begin met een voorbeeld, zoals ik heb gedaan in dit blog. Daarmee trek je meteen de aandacht, zodat je daarna kunt focussen op de boodschap.
#10 Vraag? Antwoord
Nog zo’n populair trucje onder professionele tekstschrijvers is de vraag-antwoordconstructie. Je stelt de lezer een korte vraag, waarna je in de volgende zin zelf het antwoord geeft.
Perfect om de (verslapte) aandacht van de lezer weer even terug te halen naar je tekst. Dat wil zeggen: als het zinvol gebruikt.
ChatGPT is namelijk ook dol op dit trucje, maar heeft nog niet helemaal door wanneer je het dan inzet. Daardoor vind je soms op de meest nutteloze plekken de meest nietszeggende vragen, met antwoorden die soms zelfs niet terugslaan op de vraag.
Aangezien we bij het laatste punt zitten, heb je het waarschijnlijk al door, maar: dit schreeuwt natuurlijk AI. Iets met context, taalgevoel en een gebrek daaraan.
Is deze tekst gegenereerd door ChatGPT?
Waarschijnlijk heb je in deze tekst veel van de genoemde kenmerken van een AI-tekst terug zien komen. Toch vermoed (of hoop…) ik dat je deze tekst zou bestempelen als zelfgeschreven. Dat is-ie namelijk ook.
Uiteindelijk gaat het vooral om het gevoel dat je erbij krijgt. ChatGPT-teksten missen vaak spontaniteit en echtheid. Ze zijn te perfect. Te gestructureerd. En het ontbreekt ze aan karakter. (Zie je? Een drieslag!).
Natuurlijk wil ik hiermee niet zeggen dat je geen ChatGPT mag gebruiken. De tip is vooral om het eerst zelf te schrijven. Als je jouw boodschap in je eigen woorden hebt staan, kun je naar ChatGPT om het bij te schaven.
Al hoeft dat natuurlijk niet. Een beetje authenticiteit doet het namelijk bij veel lezers goed. Dat was al zo, maar is door de razendsnelle opkomst van alles wat ‘nep’ is, alleen maar toegenomen.
Check je teksten (en die van een ander)
Hoewel het niet verboden is dat je je teksten laat genereren door AI, kan het wel consequenties hebben. Zo heeft YouTube onlangs bekend gemaakt dat mensen die video’s plaatsen die volledig of deels gemaakt zijn met AI (low effort), hier geen geld meer aan kunnen verdienen.
Dit gebeurt ook bij andere platforms. Zo gaat Google content die is enkel is gemaakt met AI beoordelen als spam, waardoor je niet meer in de zoekresultaten komt. Meta, de eigenaar van o.a. Facebook en Instagram, vermindert het bereik van posts die geheel of grotendeels zijn gemaakt met AI.
Daarnaast speelt de mens zelf een grote rol. Ik merk zelf dat ik bij een post die overduidelijk is geschreven door ChatGPT sneller doorscroll of wegklik. De algoritmes zien dit ook, en zullen daarom dit soort content aan steeds minder mensen laten zien. Dit geldt voor zowel SEO als social media.
Let er daarom op dat de teksten die je publiceert menselijk blijven. Natuurlijk is het verleidelijk om een paar snelle blogs uit ChatGPT te trekken zodat je weer wat nieuws op je website of socials hebt. Maar als je hier niet je eigen draai aan geeft, kan de positief bedoelde impact zomaar negatief uitpakken.
Gebruik jij vaak AI bij het schrijven? Kende je deze signalen al? Ik ben benieuwd!
